Zwłoka a opóźnienie w prawie cywilnym — czym się różnią i dlaczego to ważne
W języku potocznym słowa „zwłoka” i „opóźnienie” stosujemy zamiennie, jednak w prawie cywilnym mają one zupełnie inne znaczenie.
Czym jest opóźnienie, a czym zwłoka?
Opóźnienie
To sytuacja czysto obiektywna – termin minął, a usługa nie została wykonana, niezależnie od tego, czy wykonawca się starał, czy nie. Przykładowo, wykonawca zgodnie z umową, miał dokonać dostawy towaru do 10 dnia danego miesiąca a dokonał jej 15 dnia miesiąca. Sam fakt niedotrzymania terminu dostawy sprawia, iż wykonawca jest w opóźnieniu.
Zwłoka
Nazywana też opóźnieniem kwalifikowanym, ma miejsce wtedy, gdy niedotrzymanie terminu jest zawinione przez dłużnika, w skrócie zwłoka to zawinione opóźnienie. Krótko mówiąc: każde spóźnienie to opóźnienie, ale tylko to wynikające z niedbalstwa lub winy wykonawcy staje się zwłoką.
Dlaczego ta różnica jest kluczowa w sądzie?
Różnica ta jest kluczowa w sądzie, zwłaszcza przy podziale ciężaru dowodu. Jeśli w umowie zapisaliśmy kary za opóźnienie, wierzyciel musi jedynie wykazać, że termin upłynął. Jeśli jednak mowa o zwłoce, dłużnik ma szansę się bronić – może wykazać, że niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (np. przez gwałtowną powódź, awarię zasilania lub błąd samego zamawiającego). W takim przypadku, mimo że termin minął, dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, bo nie można mu przypisać winy.
Zwłoka a opóźnienie w zamówieniach publicznych
Warto jednak pamiętać o specyfice Prawa zamówień publicznych. Ustawodawca w art. 433 pkt 1 PZP wprost zakazuje nakładania kar umownych za opóźnienie, które powstało z przyczyn leżących po stronie zamawiającego. Oznacza to, że w kontraktach publicznych – wykonawca nie powinien płacić kar za sytuacje, na które nie miał wpływu a odpowiedzialność będzie ponosił jedynie za swoje zawinione działania.
Konstruując umowy, warto więc precyzyjnie określić, za jakie konkretnie narządzenia terminów strona będzie ponosić odpowiedzialność finansową. Powyższe rozróżnienie ma kluczowe znaczenie przy konstruowaniu kar umownych ale to temat na oddzielny wpis.
Konstruujesz umowę i nie wiesz, jak zapisać kary za nieterminowość?
Napisz do nas w wiadomości prywatnej lub umów się na konsultację w Kancelarii – przeanalizujemy Twoją sytuację.
Nasza siedziba
Bogusz Kamiński Spółka Partnerska Radców Prawnych
Al. Boh. Września 9 lok. 103,
02-389 Warszawa
KRS: 0001224371 NIP: 7011300034