Po pierwsze, kara umowna może być zastrzeżona wyłącznie w odniesieniu do niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań niepieniężnych. Kara umowna dotycząca np. opóźnienia przy spełnianiu świadczenia pieniężnego, jest nieważna i nie może być skutecznie dochodzona. Oznacza to, że możemy nałożyć karę za spóźnienie w oddaniu remontu, wadliwy towar czy naruszenie poufności, ale nie wolno zastrzec kary za brak zapłaty faktury w terminie (w takim przypadku należą się odsetki). Ponadto kara musi być określona jako „określona suma” – nie musi to być konkretna kwota (np. 1000 zł), ale może to być precyzyjny wzór matematyczny, np. procent wynagrodzenia za każdy dzień zwłoki lub opóźnienia. Ważne jest też wyraźne wskazanie terminu na wykonanie danego zobowiązania, bez tego nie będzie jasne czy dłużnik go dotrzymał czy też nie.

Należy jednak zachować umiar. Prawo przewiduje tzw. miarkowanie kary umownej (art. 484 § 2 k.c.).  Jeśli dłużnik wykonał już znaczną część pracy albo jeśli zastrzeżona kara jest rażąco wygórowana (np. kilkukrotnie przewyższa wartość całej umowy), dłużnik może żądać przed sądem jej obniżenia.

Przykładowo:

Strony zastrzegły karę umowną za opóźnienie  w dostawie towaru  w wysokości 20 % łącznego wynagrodzenia brutto wykonawcy, za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia. Oznacza to, że opóźnienie wykonawcy wynoszące 4 dni skutkować będzie zapłatą kary umownej w wysokości 80 % całego należnego mu wynagrodzenia. Taka okoliczność uzasadnia żądanie miarkowania kary umownej przez Sąd.

Przy wprowadzaniu kar umownych dobrą praktyką jest również dodanie zapisu o możliwości dochodzenia odszkodowania uzupełniającego. Bez tego postanowienia dłużnik po zapłaceniu kary umownej jest zwolniony z odpowiedzialności wobec wierzyciela  nawet gdy powstała szkoda jest większa niż kwota kary umownej. Przy zastrzeżeniu, możliwości dochodzenia wyrównania szkody na zasadach ogólnych, otwierasz sobie drogę do odzyskania całości należnego odszkodowania.

Chcesz mieć pewność, że Twoje kary umowne są skuteczne i nie zostaną podważone przez Sąd? Chętnie przygotujemy dla Ciebie bezpieczny wzór klauzuli zabezpieczającej.