Odszkodowanie za odwołany lot — kiedy Ci się należy i ile wynosi

Pakujesz walizki, odliczasz dni do urlopu, dojeżdżasz na lotnisko i… zimny prysznic. Na tablicy odlotów pojawia się czerwony napis: CANCELLED. Zamiast wyczekanej podróży czeka Cię koczowanie na terminalu i nerwowe ratowanie planów urlopowych. Pierwsza myśl — poza oczywistą frustracją — brzmi: czy należy mi się odszkodowanie?

Unijne prawo stoi po stronie pasażerów, ale linie lotnicze mają w rękawie kilka asów, które pozwalają im legalnie odmówić wypłaty. Oto przewodnik po tym, kiedy za zepsute wakacje przewoźnik musi głęboko sięgnąć do kieszeni, a kiedy ma pełne prawo powiedzieć „nie”.

Kiedy odszkodowanie za odwołany lot się należy?

Podstawą prawną wszelkich roszczeń w Europie jest Rozporządzenie (WE) nr 261/2004. Dotyczy ono lotów rozpoczynających się na terytorium Unii Europejskiej, Islandii, Norwegii i Szwajcarii (niezależnie od przewoźnika obsługującego połączenie) oraz lotów do portów lotniczych na tym terytorium, obsługiwanych przez przewoźników z siedzibą na terenie wspólnotowym.

Aby w ogóle myśleć o odszkodowaniu, muszą zostać spełnione dwa kluczowe warunki:

• Czas powiadomienia: linia lotnicza odwołała lot na mniej niż 14 dni przed planowanym startem.
• Wina przewoźnika: powodem odwołania są kwestie, na które linia miała bezpośredni wpływ (np. strajk własnych pilotów, braki kadrowe, standardowa usterka techniczna).

Ile wynosi odszkodowanie za odwołany lot?

Stawki są sztywne i zależą wyłącznie od długości trasy, a nie od ceny samego biletu:

Kiedy linia lotnicza nie musi płacić?

Prawo przewiduje sytuacje, w których przewoźnik ma związane ręce. Są to tzw. nadzwyczajne okoliczności (siła wyższa). Jeśli linia udowodni, że zrobiła wszystko, co mogła, ale czynniki zewnętrzne wygrały, odszkodowanie się nie należy. Do tego „koszyka” wpadają m.in.:

• Złe warunki pogodowe: gęsta mgła, uderzenie pioruna, pył wulkaniczny czy potężna śnieżyca. (Uwaga: jeśli linia twierdzi, że to pogoda, a inne samoloty normalnie startują — warto to zweryfikować.)
• Strajki zewnętrzne: protesty kontrolerów ruchu lotniczego (ATC), pracowników lotniska czy obsługi bagażowej. To nie są pracownicy linii lotniczej, więc przewoźnik za nich nie odpowiada.
• Niestabilność polityczna i zagrożenie bezpieczeństwa: zamachy terrorystyczne, nagłe zamknięcie przestrzeni powietrznej z powodu konfliktu zbrojnego, alarm bombowy na lotnisku.
• Ukryte wady fabryczne samolotu: wykryte nagle w całej serii maszyn (w przeciwieństwie do zwykłych awarii eksploatacyjnych, za które linia odpowiada).
• Zderzenie z ptakiem (bird strike): choć brzmi prozaicznie, sądy uznają to za zdarzenie losowe i zewnętrzne.

Prawo do opieki — należy Ci się nawet bez odszkodowania

Nawet jeśli lot został odwołany z powodu koszmarnej burzy (czyli bez szans na odszkodowanie finansowe), linia lotnicza nie może zostawić Cię na lodzie. Masz bezwzględne prawo do opieki. Przewoźnik musi zapewnić:

• bezpłatne posiłki i napoje adekwatne do czasu oczekiwania,
• dostęp do dwóch połączeń telefonicznych lub wiadomości e-mail,
• zakwaterowanie w hotelu oraz transport z lotniska i z powrotem (jeśli nowy lot jest dopiero następnego dnia).

Jeśli linia odmawia pomocy, kup jedzenie i opłać hotel sam, ale bezwzględnie zachowaj wszystkie paragony i faktury imienne. Przewoźnik będzie musiał zwrócić Ci te koszty.

Co zrobić na lotnisku, gdy odwołają lot?

• Żądaj pisemnego oświadczenia

  Idź do bramki (gate) lub punktu obsługi linii i poproś o dokument potwierdzający odwołanie lotu wraz z podaniem oficjalnej przyczyny.

• Zbieraj dowody i paragony

  Rób zdjęcia tablic odlotów. Jeśli linia nie daje voucherów na jedzenie czy hotel, płać sam i bierz faktury. Nie wyrzucaj kart pokładowych.

• Wybierz: zwrot czy nowy lot

  Zdecyduj, czy chcesz, aby linia znalazła Ci inny lot (nawet u konkurencji), czy rezygnujesz z podróży i żądasz pełnego zwrotu kosztów biletów w ciągu 7 dni.

• Zgłoś się po pomoc prawną

  W Polsce roszczenia lotnicze przedawniają się bardzo szybko — już po roku od daty lotu. Nie zwlekaj ze złożeniem oficjalnej reklamacji.